Prema Uneskovom programu, "Čovek i biosfera" rezervati biosfere su područja kopnenih ili priobalnih ekosistema koja su međunarodno priznata unutar tog programa.
 Nacionalni park "Golija" čini 75.000 hektara netaknute prirode, bogate najrazličitijim vrstama biljnog sveta, iako su pojedini predeli ogoljeni zbog čega je narod planinu i nazvao Golija.
Lepotom se ističe i okolna kulturna baština, posebno srednjovekovni manastiri Studenica, Klisura, Sopoćani, Stari Ras, a prema procenama ekologa, golijska flora čini 25 procenata biljnog sveta Srbije, koju neguju i čuvaju uglavnom staračka gorštačka domaćinstva iz 32 sela i 150 zaselaka.
Pitoma, bogata šumom, livadama i pašnjacima, Golija se prostire u obliku latiničnog slova S, dužinom od 32 kilometara i isprepletana tokovima reka Moravica i Studenica.
Probijajući se kroz planinu, od izvorišta do ušća, Studenica je duboko usekla korito u usku dolinu sa nekoliko manjih i kraćih klisura. Najdublja se pruža od Bažalskog krša do ispod ušća reke Savošnice u Studenicu.
 Njena desna pritoka Izubra, sa živopisnom klisurastom dolinom obraslom visokom bukovom i mešovitom šumom, u donjem toku krije tri vodopada ukupne visine oko 20 metara, a nizvodno, kilometar pred ušće, gradi veliki broj slapova i bukova.
Najviši vrh Golije je Jankov kamen (1.833 metara), sa njega, ali i sa drugih poput Crnog vrha, Radulovca i Bojevog Brda pruža se izuzetan vidik na prostranstva golijskih šuma, ali i dalje na vrhove Kopaonika i obrise Komova i Prokletija.
Golija je jedna od malobrojnih planina u Srbiji na kojoj su evidentirane, ali ne i pouzdano utvrđene glacijalne pojave.
Na planini se razlikuju tri klimatska reona, dolinski sa brdskim koji obuhvata prostore do 700 metara nadmorske visine, prelazni između 700 i 1.300 metara i planinski sa nadmorskom visinom preko 1.300 metara.
Na Goliji je zabeležena 1.091 vrsta flore i faune, ali i 117 vrsta i varijetata algi, 40 vrsta mahovina, sedam vrsta lišajeva i 75 vrsta gljiva.
Svako područje ima svoje obeležje, a Golija je carstvo planinskog javora koji je preživeo ledeno doba i ovde gradi svoje najlepše i najočuvanije lišćarske i lišćarsko-četinarske šume.
Zbog prisustva 95 vrsta ptica, Golija je jedan od veoma važnih planinskih ornitoloških evropskih centara, a njihovo prisustvo u različitim tipovima staništa, pokazuje koliko je raznovrstan svet ptica.
 Jež, alpska rovčica, slepo kuče, puh lešnjikar, lasica, mrki medved i vuk, samo su neke od 22 životinjske vrste koje "stanuju" na Goliji, a životinjske vrste čiji je lov dozvoljen u okviru lovišta "Čemernica", "Grabovica" i "Golija", su srna, divlja svinja i zec.
Uz lasicu, za koju je ustanovljena trajna zaštita na osnovu Zakona o lovstvu, sa aspekta zaštite, i to kao prirodne retkosti, značajno je još devet vrsta, među kojima su i vuk, sivi puh, veverica i močvarna rovka.
Veliko bogatstvo prirode Golije, na žalost, ugrožava pojava bespravne gradnje vikendica, koje ponekad "niknu" čak i na predelima koja su prirodnjaci proglasili zonom prvog stepena zaštite.
|
